Badanie termowizyjne — co pokaże, a czego nie pokaże nigdy

Badanie termowizyjne budynku jest narzędziem jakościowym, a nie pomiarowym. Kamera rejestruje rozkład temperatury na powierzchni przegrody i pozwala wskazać miejsca, w których coś jest nie tak — ale nie poda grubości warstwy, nie zmierzy współczynnika przenikania ciepła i nie zajrzy w głąb konstrukcji. Ta różnica decyduje o tym, czy raport będzie użyteczny.

Warunki, bez których badanie nie ma wartości

To najczęściej pomijana część całej usługi. Kamerę można włączyć w każdej chwili, ale wynik nadaje się do interpretacji tylko przy spełnieniu kilku warunków naraz.

Warunek	Dlaczego
Różnica temperatur między wnętrzem a zewnętrzem co najmniej kilkanaście stopni	bez wyraźnego strumienia ciepła wady cieplne nie ujawniają się na powierzchni
Brak nasłonecznienia elewacji przez kilkanaście godzin przed badaniem	nagrzana słońcem ściana oddaje ciepło jeszcze wiele godzin i całkowicie zaburza obraz
Stabilne warunki przez co najmniej dobę przed pomiarem	gwałtowna zmiana temperatury zewnętrznej powoduje stany nieustalone w przegrodzie
Brak opadu i silnego wiatru	mokra powierzchnia i wymuszona konwekcja zmieniają temperaturę powierzchni niezależnie od stanu przegrody
Znana emisyjność badanych powierzchni	kamera mierzy promieniowanie, a nie temperaturę wprost — różne materiały wymagają różnych nastaw

Metodyka jakościowej detekcji wad cieplnych metodą podczerwieni: PN-EN 13187.

W praktyce oznacza to, że sensowne badanie wykonuje się od listopada do marca, wcześnie rano, przy pochmurnej pogodzie. Oferta badania termowizyjnego w czerwcu w południe to sprzedaż ładnych obrazków, a nie diagnostyka.

Co badanie termowizyjne pokaże

• Mostki termiczne. Wieńce, nadproża, słupy, ościeża okienne, styk ściany kolankowej z połacią — miejsca, w których ciągłość izolacji jest przerwana.
• Braki i rozsunięcia w warstwie izolacji. Pustki między matami, obszary nieocieplone, miejsca, gdzie warstwa osiadła i odsłoniła konstrukcję.
• Nieszczelności powietrzne. Zwłaszcza w badaniu od wewnątrz, przy podciśnieniu wytworzonym w budynku — wtedy napływ zimnego powietrza rysuje się bardzo wyraźnie.
• Przebieg instalacji grzewczych w ścianach i podłogach, w tym miejsca wycieków w ogrzewaniu podłogowym.
• Różnice w jakości wykonania między fragmentami tej samej przegrody.

Dwie rzeczy, które mylą najczęściej

Termogram wygląda na obiektywny, bo jest obrazem z przyrządu pomiarowego. W rzeczywistości jego interpretacja zależy od dwóch nastaw, których na obrazku nie widać.

• Emisyjność. Kamera mierzy promieniowanie podczerwone i przelicza je na temperaturę, zakładając określoną zdolność powierzchni do emitowania tego promieniowania. Tynk, drewno, szkło, blacha i folia mają różną emisyjność — ta sama nastawa dla wszystkich daje obraz, na którym część „anomalii” to po prostu inny materiał.
• Temperatura odbita. Powierzchnie o niskiej emisyjności działają jak lustro w podczerwieni. Zimne niebo, sąsiedni budynek albo nagrzana nawierzchnia odbijają się w elewacji i pojawiają się na termogramie jako plamy niezwiązane ze stanem przegrody.

Dlatego skala barw na obrazku, choć efektowna, nie jest dowodem. Dowodem jest zestaw: termogram, zdjęcie w świetle widzialnym, zapisane warunki pomiaru i interpretacja osoby, która wie, na co patrzy.

Co powinno być w raporcie

1. Warunki pomiaru — data, godzina, temperatura wewnętrzna i zewnętrzna, zachmurzenie, wiatr, informacja o nasłonecznieniu w godzinach poprzedzających.
2. Termogram razem ze zdjęciem tego samego fragmentu w świetle widzialnym — bez tego trudno zlokalizować anomalię na budynku.
3. Przyjęta emisyjność i temperatura odbita dla każdej serii pomiarów.
4. Opis anomalii z próbą wskazania przyczyny, a nie sam obrazek z kolorową plamą.
5. Zalecenia z rozróżnieniem tego, co wymaga odkrywki i weryfikacji, od tego, co jest rozpoznane jednoznacznie.

Kiedy badanie ma największy sens

• Przed termomodernizacją — żeby zaplanować zakres prac tam, gdzie straty są rzeczywiste, a nie tam, gdzie wydają się prawdopodobne.
• Po termomodernizacji — jako weryfikacja wykonania, zwłaszcza w miejscach trudnych: przy murłacie, wokół kominów, przy ościeżach.
• Przy zakupie domu — jako szybkie rozpoznanie, czy deklarowany standard energetyczny ma pokrycie.
• Przy nawracającej pleśni w narożniku — badanie pozwala odróżnić mostek termiczny od nieszczelności i od problemu z wentylacją.

Najczęstsza anomalia, którą znajdujemy na poddaszach, dotyczy styku ściany kolankowej z połacią — rozbieramy ją osobno w tekście o mostku termicznym przy murłacie. Jak wygląda u nas zakres prac po takiej diagnozie, opisaliśmy przy termomodernizacji.