Klimatyzacja a smog w Trójmieście: co naprawdę zatrzyma filtr klimatyzatora, a co lepiej zrobi szczelny dom

Klimatyzacja a smog to związek słabszy, niż sugerują reklamy: klimatyzator split nie wprowadza świeżego powietrza z zewnątrz, tylko obiega powietrze w pokoju. Oczyszcza je więc na tyle, na ile pozwala jego filtr. Siatka filtra wstępnego zatrzyma kurz i sierść, natomiast drobny pył PM2,5 wymaga filtra o sprawdzonej klasie. Smog w Trójmieście to przede wszystkim sezon grzewczy, dlatego najwięcej daje szczelny dom z wentylacją mechaniczną i dobrym filtrem.

Smog w Trójmieście – co pokazują pomiary za 2024 rok

Wyniki oceny jakości powietrza za 2024 rok przedstawił w październiku 2025 roku Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego. Najwyższe średnie roczne stężenia pyłu w aglomeracji trójmiejskiej mieszczą się w obecnych normach, jednak zaostrzone normy unijne od 2030 roku zmienią ten obraz.

• PM2,5: najwyższa średnia roczna to 18 µg/m³ przy obecnej normie 20 µg/m³. Od 2030 roku norma wyniesie 10 µg/m³, natomiast WHO zaleca 5 µg/m³.
• PM10: najwyższa średnia roczna to 25 µg/m³ przy normie 40 µg/m³, która w 2030 roku spadnie do 20 µg/m³.
• Benzo(a)piren: 1,49 ng/m³ przy poziomie docelowym 1 ng/m³. Przekroczenie objęło 4 km² aglomeracji i około 12,5 tys. mieszkańców.

Według tej samej prezentacji przy nowej normie PM2,5 w obszarze przekroczenia mieszkałoby 98,9% mieszkańców aglomeracji. Dużą rolę gra ogrzewanie domów, bo w strukturze źródeł ciepła w województwie pomorskim paliwa stałe mają 47%.

Kiedy pył dokucza najbardziej

GIOŚ przypomina, że jesień rozpoczyna sezon grzewczy, a podwyższone stężenia pyłu pojawiają się już w październiku i listopadzie, gdy spada temperatura. Benzo(a)piren powstaje przy spalaniu paliw stałych i odpadów w niskiej temperaturze i przy zbyt małym dostępie tlenu. Tymczasem klimatyzację najczęściej włączasz latem. Pytanie o smog dotyczy więc głównie tych, którzy klimatyzatorem lub pompą ciepła powietrze-powietrze także grzeją.

Klimatyzacja a smog: co realnie zatrzymuje filtr

Amerykańska agencja EPA pisze wprost, że większość klimatyzatorów okiennych i ściennych służy do regulacji temperatury, a nie do filtrowania powietrza. Nie znaczy to, że filtr nic nie robi. Trzeba jednak wiedzieć, jaki filtr masz w urządzeniu.

Filtr wstępny

Każda jednostka wewnętrzna ma siatkowy filtr wstępny. Jego zadaniem jest przede wszystkim ochrona parownika przed kurzem, sierścią i włóknami. Zwykle nie ma on deklarowanej skuteczności wobec pyłu PM2,5, dlatego nie traktuj go jako ochrony przed smogiem.

Filtry dodatkowe: HEPA, „PM2,5” i węglowe

Wiele modeli ma miejsce na dodatkowe wkłady. Prawdziwą miarą jest klasa według normy EN 1822, która określa skuteczność dla cząstek najtrudniejszych do zatrzymania:

• E10 – co najmniej 85%,
• E11 – co najmniej 95%,
• E12 – co najmniej 99,5%,
• H13 – co najmniej 99,95%.

Jeśli producent podaje tylko nazwę „filtr HEPA” albo „filtr PM2,5” bez klasy i normy, to jest to deklaracja handlowa, a nie parametr. Filtr węglowy służy z kolei głównie do zapachów i lotnych związków organicznych. Wkłady HEPA i węglowe się wymienia, a nie myje – portal KB.pl podaje dla HEPA orientacyjnie co 6–12 miesięcy. Gęstszy wkład stawia też większy opór, więc zabrudzony szybciej obniża wydajność chłodzenia.

Klimatyzator, oczyszczacz czy rekuperacja

Każde z tych urządzeń robi co innego, więc warto je rozróżnić, zanim cokolwiek kupisz.

• Klimatyzator obiega powietrze w jednym pokoju, chłodzi albo grzeje, a część zanieczyszczeń zatrzymuje na filtrze. Nie wymienia jednak powietrza na świeże.
• Oczyszczacz służy tylko do filtrowania. Jego wydajność opisuje współczynnik CADR, a według EPA im jest wyższy, tym więcej cząstek urządzenie usuwa i tym większy pokój obsłuży.
• Rekuperacja, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, dostarcza świeże powietrze przez filtr. Według normy ISO 16890 klasa ePM1 oznacza, że filtr zatrzymuje co najmniej 50% cząstek o średnicy 0,3–1 µm. Producent filtrów Camfil wskazuje, że do powietrza zewnętrznego potrzeba co najmniej ePM1 60%.

W dni smogowe najlepiej działa zatem zestaw: zamknięte okna, wentylacja z dobrym filtrem oraz klimatyzator albo oczyszczacz w sypialni. Sam klimatyzator przy uchylonym oknie niewiele zmieni, ponieważ do pokoju stale wpływa nieoczyszczone powietrze z ulicy.

Szczelny dom: klimatyzacja a smog to sprawa całego budynku

Nieszczelny dom zasysa powietrze z zewnątrz przez szpary w stropie, przy oknach i na styku dachu ze ścianą. Razem z nim wpada pył, którego nie zatrzyma żaden filtr. Dlatego patrzymy na budynek jako całość: najpierw szczelna izolacja, potem kontrolowana wentylacja, a na końcu dobrze dobrane ogrzewanie i chłodzenie. Gdzie dom traci ciepło i powietrze, pokaże badanie termowizyjne budynku.

Wełna celulozowa wdmuchiwana w strop lub stropodach wypełnia przestrzeń bez łączeń między płytami, także wokół belek i przeszkód. Ocieplony dom traci mniej ciepła, więc potrzebuje mniejszej mocy, a pompa ciepła albo klimatyzator pracują krócej i taniej. Do tego każdy dom, który zamiast kotła na paliwo stałe grzeje pompą ciepła, nie dokłada własnego dymu do powietrza na swojej ulicy. Więcej o tym procesie piszemy na stronach izolacje wdmuchiwane oraz termomodernizacja domu.

Jak przygotować klimatyzację na sezon smogowy

1. Sprawdź w instrukcji, czy urządzenie ma miejsce na filtr dodatkowy i jaką klasę ma oryginalny wkład.
2. Kup zapasowy wkład przed sezonem, aby wymienić go od razu, gdy się zabrudzi.
3. Jeśli grzejesz klimatyzatorem, zamów przegląd jesienią, zanim przyjdą mrozy. Podczas serwisu i przeglądu klimatyzacji sprawdzamy także tryb grzania i odszraniania.
4. W dni z wysokim stężeniem pyłu zamknij okna, a stan powietrza sprawdzaj na portalu GIOŚ „Jakość powietrza w Polsce”.
5. Myj filtr wstępny regularnie, na przykład co 2 tygodnie, jak zaleca Samsung.

Najczęstsze pytania: klimatyzacja a smog

Zobacz też: klimatyzacja w bloku – Zanim kupisz klimatyzator do mieszkania, sprawdź, czego wymaga Twoja wspólnota lub spółdzielnia – oszczędzisz sobie demontażu.