R32, R290 czy R454B — jaki czynnik chłodniczy w nowej klimatyzacji

Jaki czynnik chłodniczy wybrać w nowej klimatyzacji — to pytanie, które w 2026 roku ma już konkretne ramy prawne. Rozporządzenie unijne w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych wyznaczyło daty, po których kolejne czynniki znikają z nowych urządzeń. Dla kupującego liczą się dwie z nich.

Cztery czynniki, które spotkasz w ofertach

Czynnik	Co to jest	GWP	Klasa palności
R-410A	mieszanina, odchodzi z rynku	2088	A1 — niepalny
R-32	substancja czysta, dziś dominująca	675	A2L — trudnopalny
R-454B	mieszanina R-32 i R-1234yf	ok. 465	A2L — trudnopalny
R-290	propan, czynnik naturalny	3 w starszej metodyce, poniżej 1 w nowszej	A3 — palny

Wartości GWP wg zasad przeliczania z rozporządzenia (UE) 2024/573. Klasy palności wg ISO 817.

Dwie daty, które rozstrzygają

• 1 stycznia 2029 — z nowych splitów powietrze-powietrze o mocy do 12 kW znikają czynniki o GWP wynoszącym 150 lub więcej. To dotyczy zarówno R-32, jak i R-454B.
• 1 stycznia 2035 — z tej samej grupy urządzeń znikają wszystkie fluorowane gazy cieplarniane, niezależnie od GWP.

Wcześniej, bo 1 stycznia 2027, ten sam próg 150 obejmie splity powietrze-woda do 12 kW oraz urządzenia typu monoblok. Klimatyzacji ściennej to jeszcze nie dotyczy.

Czy urządzenie na R-32 kupione dziś to problem

Nie, i warto to powiedzieć wprost, bo obiegowa opinia mówi coś innego. Zakazy dotyczą wprowadzania do obrotu nowych urządzeń, a nie użytkowania ani serwisowania już zamontowanych.

Ograniczenia serwisowe w rozporządzeniu dotyczą czynników o GWP wynoszącym 2500 lub więcej. R-32 z wartością 675 jest daleko poniżej tego progu — żaden zakaz serwisowy go nie obejmuje. Urządzenie kupione w 2026 roku można legalnie użytkować i uzupełniać przez cały okres jego życia.

Realnym zjawiskiem jest natomiast cena. Od 2026 roku obowiązuje opłata za przydział kwoty w wysokości 3 euro za tonę ekwiwalentu dwutlenku węgla, a pula dostępnych kwot na lata 2027–2029 spada o około połowę. W przeliczeniu na kilogram czynnika dopłata wynosi około 2 euro dla R-32 i ponad 6 euro dla R-410A. Paradoksalnie niskie GWP działa tu na korzyść R-32: zużywa on mniej kwoty na kilogram niż czynniki o wysokim GWP, więc to one wypadną z rynku pierwsze.

R-290, czyli propan — czym się różni

To czynnik naturalny, nieobjęty rozporządzeniem F-gazowym, więc nie dotyczą go ani daty wycofania, ani system kwot. Termodynamicznie wypada bardzo dobrze: ma wysokie ciepło utajone i wysoką temperaturę krytyczną, co sprzyja pracy przy wysokich temperaturach zewnętrznych i w trybie grzania.

Ma jednak cechę, która zmienia sposób montażu: jest palny, w klasie A3. Skutkuje to ograniczeniem masy czynnika w pomieszczeniu — limity dla A3 są kilkunastokrotnie niższe niż dla A2L. W praktyce urządzenia do około 3,5 kW mieszczą się bez problemu, a powyżej robi się ciaśniej. Nowa edycja normy wyrobu dopuszcza w standardowym splicie napełnienie do około 990 gramów propanu przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń.

Kwoty i ceny, czyli co naprawdę odczujesz

Mechanizm, który realnie zmienia ceny, to nie zakazy, tylko system kwot. Producenci i importerzy muszą mieć przydział na wprowadzanie F-gazów, przydział jest rozliczany w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla, a od 2026 roku płaci się za niego 3 euro za tonę. Dalej działa arytmetyka.

• R-410A, GWP 2088 — jeden kilogram zużywa 2,09 tony ekwiwalentu, czyli około 6,3 euro opłaty.
• R-32, GWP 675 — jeden kilogram to 0,675 tony, czyli około 2,0 euro.
• R-454B, GWP ok. 465 — około 1,4 euro za kilogram.
• R-290 — poza systemem kwot, opłata nie występuje.

Do tego dochodzi drugi czynnik: pula dostępnych kwot na lata 2027–2029 spada o mniej więcej połowę względem obecnej. Przy kurczącej się puli w pierwszej kolejności wypadają z rynku czynniki o wysokim GWP, bo zużywają jej najwięcej na każdy kilogram. Dlatego napełnienie instalacji na R-410A będzie drożeć wyraźnie szybciej niż na R-32 — i to jest praktyczny argument za wymianą starego urządzenia, dużo mocniejszy niż same daty zakazów.

Co to znaczy dla serwisu

Czynniki A2L i A3 wymagają innych narzędzi. Dla A2L stosuje się sprzęt iskrobezpieczny, zaprojektowany tak, by nie powstało źródło zapłonu. Dla A3 wymagany jest sprzęt przeciwwybuchowy, który ma powstrzymać skutki ewentualnego zapłonu wewnątrz obudowy. To nie jest ta sama kategoria wyposażenia i nie da się jej zastąpić.

Zmienił się też system uprawnień: rozporządzenie wykonawcze z 2024 roku wprowadziło nowe kategorie certyfikatów, obejmujące także pracę z węglowodorami. Dla właściciela urządzenia oznacza to jedno — przy wyborze firmy serwisowej warto sprawdzić, czy ma uprawnienia i sprzęt do czynnika, który faktycznie jest w jego instalacji.

Jaki czynnik chłodniczy wybrać w 2026 roku — podsumowanie decyzji

Zbierzmy to w jedną tabelę, bo w rozmowie handlowej te argumenty zwykle padają pojedynczo i bez kontekstu.

Czynnik	Do kiedy w nowych splitach ≤12 kW	Serwis po zakupie	Kiedy ma sens
R-32	do końca 2028	bez ograniczeń — GWP 675, próg zakazu to 2500	standardowy wybór: szeroka oferta, dostępne części, każdy serwis ma uprawnienia
R-454B	do końca 2028	bez ograniczeń	gdy jest w modelu, który i tak wybierasz — sam czynnik nie daje przewagi
R-290	bez daty granicznej	wymaga sprzętu przeciwwybuchowego	gdy zależy Ci na horyzoncie 20 lat i akceptujesz węższą ofertę
R-410A	już wycofany z nowych splitów	legalny, ale coraz droższy	tylko dopełnienie istniejącej instalacji

Zestawienie na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/573, załącznik IV.

Jedna uwaga praktyczna na koniec. Data 2029 dotyczy wprowadzania urządzeń do obrotu, więc jej realnym skutkiem będzie przebudowa oferty producentów w latach 2027–2028, a nie kłopoty użytkowników. Historia R-410A pokazuje, jak to wygląda: czynnik zniknął z nowych splitów, a instalacje na nim nadal są legalnie serwisowane — po prostu drożej.

Co z tego wynika przy zakupie w 2026 roku

• R-32 to dziś rozwiązanie standardowe, w pełni legalne, z szeroką ofertą, serwisem i dostępnością części. Urządzenie kupione teraz przepracuje swój cykl życia bez problemów prawnych.
• R-290 to wybór na dłuższy horyzont, wolny od dat wycofania, ale z węższą ofertą w splitach ściennych i wyższymi wymaganiami montażowymi.
• R-454B nie daje w Europie żadnej przewagi regulacyjnej nad R-32.
• R-410A w nowym urządzeniu to sygnał ostrzegawczy — od 2025 roku nie wolno wprowadzać takich splitów do obrotu.

Jak dobieramy urządzenie i co znajdziesz w wycenie, opisaliśmy przy montażu klimatyzacji. Warunki przeglądów, od których zależy gwarancja producenta, zebraliśmy w opisie serwisu i przeglądów. O tym, dlaczego moc urządzenia jest ważniejsza od czynnika w nim zastosowanego, piszemy w tekście o przewymiarowanej klimatyzacji.