Głośność jednostki zewnętrznej — normy, liczby i praktyka montażu

Głośność jednostki zewnętrznej klimatyzacji podlega w Polsce tym samym przepisom co każde inne urządzenie na działce, a dla zabudowy jednorodzinnej limity są ostrzejsze niż dla hałasu drogowego. Kłopot w tym, że liczba z karty katalogowej i liczba z rozporządzenia opisują dwie różne wielkości.

Co mówią przepisy

Rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku kwalifikuje klimatyzator do kategorii „pozostałe obiekty i działalność będąca źródłem hałasu”.

Rodzaj terenu	Dzień (8 najmniej korzystnych godzin)	Noc (1 najmniej korzystna godzina)
Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna	50 dB	40 dB
Zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna	55 dB	45 dB

Tabela 1 załącznika do rozporządzenia (Dz.U. 2007 nr 120 poz. 826, tekst jednolity Dz.U. 2014 poz. 112).

Dla porównania: ten sam teren przy hałasie drogowym ma limity 61 dB w dzień i 56 dB w nocy. Kryterium dla urządzenia na działce jest więc o kilkanaście decybeli ostrzejsze niż dla przejeżdżających samochodów.

Ile wynoszą realne wartości katalogowe

Rozporządzenie ekoprojektowe ogranicza moc akustyczną jednostki zewnętrznej do 65 dB(A) dla urządzeń o mocy do 6 kW i 70 dB(A) dla 6–12 kW. Urządzenia dostępne dziś mieszczą się zwykle w przedziale mniej więcej 56–64 dB(A), zależnie od modelu i mocy — czyli wyraźnie poniżej limitu ekoprojektowego.

Warto pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, w obrębie jednej serii moc akustyczna rośnie wraz z mocą chłodniczą. Po drugie, wartości katalogowe podaje się dla pracy nominalnej — w trybie nocnym urządzenie pracuje ciszej, a przy pełnym obciążeniu w upalny dzień głośniej.

Głośność jednostki zewnętrznej a odległość — proste przeliczenie

Skoro karta katalogowa podaje moc akustyczną, a przepis mówi o ciśnieniu akustycznym w punkcie, potrzebne jest przejście między jedną a drugą wielkością. Dla urządzenia stojącego na gruncie albo na konsoli przy ścianie, promieniującego dźwięk w półprzestrzeń, poziom w odległości r wynosi w przybliżeniu moc akustyczną pomniejszoną o 10·log(2πr²).

Odległość od jednostki	Spadek względem mocy akustycznej	Poziom przy LW = 62 dB(A)
1 m	−8 dB	54 dB(A)
2 m	−14 dB	48 dB(A)
4 m	−20 dB	42 dB(A)
8 m	−26 dB	36 dB(A)

Przeliczenie dla promieniowania półkulistego w polu swobodnym, bez uwzględnienia odbić od ścian i ekranowania. Wartości rzeczywiste w zabudowie bywają wyższe.

Z tej tabeli wynika wniosek, który rozstrzyga większość sporów o montaż. Nocny limit 40 dB dla zabudowy jednorodzinnej urządzenie o mocy akustycznej 62 dB(A) spełnia dopiero w odległości rzędu pięciu metrów od punktu pomiarowego — a punktem pomiarowym jest elewacja sąsiedniego budynku, nie granica działki. Przy ciaśniejszej zabudowie zostają trzy narzędzia: cichszy model, tryb nocny i ekran akustyczny, przy czym ekran działa tylko wtedy, gdy przerywa linię wzroku między urządzeniem a oknem.

Co realnie decyduje o tym, czy będzie przeszkadzać

1. Odległość. Poziom dźwięku spada wraz z odległością od źródła — to najtańszy sposób na rozwiązanie problemu, jeśli działka na to pozwala.
2. Kierunek nawiewu. Wentylator wyrzuca powietrze w jedną stronę i właśnie tam jest najgłośniej. Skierowanie go w stronę okna sypialni — własnej albo sąsiada — jest błędem, którego nie naprawi żaden model.
3. Wnęki i kąty. Jednostka wstawiona we wnękę albo w narożnik między dwiema ścianami dostaje darmowe wzmocnienie przez odbicia. Otwarta przestrzeń wokół urządzenia to nie kwestia estetyki, tylko akustyki.
4. Drgania. Konstrukcja przenosi wibracje do wnętrza budynku. Wibroizolatory pod konsolą i unikanie sztywnego przykręcenia do lekkiej ściany rozwiązują większość problemów z dudnieniem.
5. Tryb nocny. Większość urządzeń ma funkcję obniżającą obroty wentylatora kosztem części wydajności. W praktyce to ona decyduje o spokoju w nocy.

Co zrobić, gdy jednostka już przeszkadza

Kolejność działań od najtańszego do najdroższego wygląda tak.

1. Włącz tryb nocny i sprawdź harmonogram. Obniżenie obrotów wentylatora daje zwykle kilka decybeli, a ustawienie wyższej nastawy temperatury na noc wydłuża cykle i zmniejsza liczbę startów.
2. Sprawdź wibroizolację. Dudnienie słyszalne wewnątrz budynku to najczęściej drgania przenoszone przez konsolę, a nie dźwięk w powietrzu. Podkładki wibroizolacyjne i rezygnacja z montażu na lekkiej ścianie działowej rozwiązują większość takich przypadków.
3. Uwolnij przestrzeń wokół urządzenia. Zabudowa, wnęka albo narożnik podnoszą poziom w otoczeniu przez odbicia, a jednocześnie ograniczają przepływ powietrza przez wymiennik, co pogarsza wydajność.
4. Postaw ekran. Pełna, ciężka przegroda przerywająca linię wzroku między jednostką a oknem sąsiada potrafi dać kilka decybeli. Ażurowa osłona ozdobna nie daje nic akustycznie.
5. Przenieś jednostkę. Najskuteczniejsze i najdroższe. Każde podwojenie odległości to 6 dB mniej — więcej niż da jakakolwiek zmiana modelu.

Sąsiad, prawo i rozsądek

Formalnie kwestię rozstrzyga pomiar wykonany przy elewacji sąsiednich pomieszczeń, w warunkach określonych w przepisach. W praktyce do takiego pomiaru rzadko dochodzi, bo sprawę załatwia rozmowa przed montażem i rozsądne umiejscowienie urządzenia.

Dlatego miejsce jednostki zewnętrznej ustalamy na oględzinach, patrząc na układ działki, rozmieszczenie okien i granicę z sąsiadem — a nie tam, gdzie najkrócej poprowadzić instalację. Przeniesienie jednostki po fakcie kosztuje, a rozmowa przed montażem nie kosztuje nic. Zasady, według których wybieramy miejsce i prowadzimy trasę chłodniczą, opisaliśmy przy montażu klimatyzacji.