Co jedzą kuny i dlaczego wybierają nasze poddasza

Co jedzą kuny? Niemal wszystko, co znajdą w promieniu kilkuset metrów od kryjówki: owoce, drobne gryzonie, ptaki i ich jaja, owady, a w mieście także resztki z koszy i karmę wystawioną dla kotów. Na poddasze nie przychodzą po jedzenie – szukają ciepłego, suchego i bezpiecznego schronienia, a rozgrzebana wełna jest dla nich tylko wygodnym legowiskiem.

W Trójmieście kuna domowa jest stałym mieszkańcem osiedli. Straż Miejska w Gdańsku w poradniku z maja 2026 r. wymienia ją obok lisów i dzików jako gatunek, który „wybiera poddasza i maski samochodów”, a jako główną przyczynę obecności dzikich zwierząt w mieście podaje łatwy pokarm: nieszczelne kontenery, miski z karmą dla kotów wolno żyjących i dokarmianie przez mieszkańców. Zanim zaczniesz walczyć z kuną na strychu, sprawdź, co ją karmi wokół Twojego domu.

Co jedzą kuny – wyniki badań z Polski i Europy

Kuna domowa (Martes foina) jest drapieżnikiem, ale w badaniach diety regularnie wygrywają owoce. W wioskach Puszczy Białowieskiej Instytut Biologii Ssaków PAN przeanalizował 984 odchody zebrane w latach 1992–2002. Owoce stanowiły 41,5% zjedzonej biomasy, ptaki 32,9%, a drobne gryzonie 12,5%. Resztki pochodzenia ludzkiego to zaledwie 2,2%, a bezkręgowce 0,9%.

Na kampusie SGGW w Warszawie (badanie z 2022 r., publikacja 2024) wszystkie 27 przebadanych odchodów zawierały resztki roślinne, głównie skórki i pestki owoców. Szczątki drobnych ssaków znaleziono w 48% próbek, ptaków w 30%, a bezkręgowców w 15%. Zestawienie kilku badań pokazuje, jak bardzo jadłospis zależy od miejsca.

Cztery badania, jedna tendencja

Badanie	Owoce i rośliny	Ptaki	Drobne ssaki	Inne
Wsie Puszczy Białowieskiej, 984 odchody, 1992–2002 (% biomasy)	41,5%	32,9%	12,5%	odpadki 2,2%, bezkręgowce 0,9%
Kampus SGGW w Warszawie, 27 odchodów, 2022 (% próbek)	100%	30%	48%	bezkręgowce 15%, wełna mineralna i styropian 22%
Wieś Fonó na Węgrzech, 423 odchody, 2003 (% względny)	34,7%	20,0%	13,4%	bezkręgowce 16,9%, jaja drobiu do 10,5%
Grecja Środkowa, 92 żołądki, 2012 (% żołądków)	55,4%	20,7%	30,4%	owady 60,9%, jaja 7,6%

Opracowanie Hot Space na podstawie: Czernik, Kowalczyk, Zalewski, Mammal Research 2016; Kubich i in., Leśne Prace Badawcze 2024; Lanszki, Folia Zoologica 2003; Bakaloudis i in., The Scientific World Journal 2012. Metody liczenia różnią się między badaniami, dlatego porównuj proporcje, nie same liczby. Stan na 7 października 2026 r.

Autorzy badania białowieskiego nazywają kunę specjalistą od owoców, który w razie ich braku przerzuca się na gryzonie i ptaki. W większych wsiach kuny polowały głównie na szczury, w małych, położonych przy lesie – na nornice rude. Dla właściciela domu wniosek jest prosty: kuna nie musi mieszkać przy kurniku. Wystarczą jej stare jabłonie, śliwy, kompostownik i gołębie na dachu.

Co jedzą kuny w mieście: kosze, karma i owoce z ogrodu

W mieście jadłospis kuny jest jeszcze bardziej mieszany. Urząd Senatu Berlina w opisie gatunku wymienia nornice, myszy leśne i domowe, szczury wędrowne, jabłka, gruszki, śliwki, czereśnie i jagody, a dalej drozdy, kosy, wróble, gołębie, pojedyncze kury, dżdżownice, owady, padlinę i domowe odpadki. Na Węgrzech w odchodach kun z wioski badacze znaleźli torebki po mleku, skórki salami i folię aluminiową – ślady żerowania w śmietnikach, których w odchodach z pól prawie nie było.

Niemiecki związek ochrony przyrody NABU dopisuje do tej listy miejsca piknikowe, kosze na śmieci oraz karmniki dla zwierząt domowych, jeży i ptaków. Miska z karmą wystawiona dla kota na taras albo dla kotów wolno żyjących pod blokiem działa więc jak stołówka, z której korzysta również kuna. Ta sama uwaga dotyczy worków ze śmieciami zostawionych obok kontenera, a nie w nim.

Co kuny jedzą zimą, a co latem

Dieta kuny zmienia się z porą roku. W Puszczy Białowieskiej wiosną dominowały ptaki i drobne ssaki, natomiast od lata do zimy owoce stanowiły 45–55% biomasy. Zimą rósł udział drobiu: w dużych wsiach przekraczał 30% biomasy, a w odchodach częściej pojawiały się resztki ze śmieci. W Grecji pokarm zwierzęcy stanowił wiosną 83,3% diety, latem spadał do 51,9%, bo kuny przechodziły na morwy i winogrona.

Dla Ciebie oznacza to, że jesienią i zimą kuna jest najbardziej zainteresowana tym, co leży przy domu: spadami pod drzewami, kompostem, karmą i kurnikiem. To ten sam okres, w którym szuka ciepłej kryjówki, więc ogród z jedzeniem i poddasze z nieszczelną wentylacją tworzą dla niej komplet.

Kury, króliki i gołębie

Kuna woli zdobycz dużo mniejszą od kury, ale jaja chętnie zabiera i magazynuje w kryjówkach na gorsze czasy – tak opisuje to Urząd Senatu Berlina. Gdy ptaki w kurniku wpadną w panikę, trzepot wyzwala u kuny odruch łowiecki i gryzie ona, dopóki w kurniku jest ruch. Spokojnym kurom siedzącym na grzędzie zwykle nic się nie dzieje. Szczelny kurnik zamykany na noc i klatki dla królików z siatki o drobnym oczku chronią lepiej niż jakikolwiek odstraszacz.

Dlaczego kuny wybierają poddasza, skoro nie ma tam jedzenia

Poddasze jest dla kuny sypialnią, nie spiżarnią. W Luksemburgu badacze założyli nadajniki 13 kunom miejskim i przez dwa lata śledzili, gdzie śpią: 97,1% kryjówek znajdowało się w budynkach, a 41,9% w domach zamieszkanych. Zimą kuny korzystały z zamieszkanych domów częściej, bo – jak piszą autorzy – były cieplejsze i lepiej izolowane. Każda kuna miała kilka kryjówek i często je zmieniała.

Badanie z kampusu SGGW potwierdza ten rytm. Kuny mieszkały na strychach od stycznia do maja, a od września do grudnia w badanych budynkach ich nie było. Najwięcej ruchu fotopułapki rejestrowały między 2:00 a 4:00 w nocy oraz między 17:00 a 21:00. Jeśli słyszysz tupot nad sufitem o trzeciej w nocy, trafiłeś w najbardziej typową godzinę aktywności kuny. Jak odróżnić ją od gryzoni, podpowiadamy w tekście o tym, co oznaczają hałasy na strychu w nocy.

Kuna urządza strych jak norę: osobne miejsce do spania, osobną spiżarnię na resztki zdobyczy i osobną toaletę. Dlatego po kunie zastajemy na poddaszu trzy rzeczy: wygrzebane w wełnie tunele i gniazdo, resztki jaj, piór i kości oraz jedno miejsce z odchodami i moczem, który wsiąka w izolację i deski. Jak rozpoznać samo zwierzę i jego ślady, opisaliśmy w artykule o tym, jak wygląda kuna domowa.

Co jedzą kuny na Twoim strychu – czytanie resztek

Po tym, co kuna zostawia na poddaszu, poznasz, czym żywi się w okolicy. Odchody są podłużne, mają 8–10 cm długości i 1–2 cm grubości, a kończą się skręconym czubkiem; często widać w nich pestki, pióra lub sierść – tak opisuje je Urząd Senatu Berlina. Pestki czereśni i śliwek oznaczają sady i ogrody w pobliżu, skorupki jaj i pióra – gołębie albo kurnik, a folia i papierki – śmietniki.

Spiżarnia kuny to osobne miejsce, w którym składa niedojedzone zdobycze, na przykład jaja na gorsze dni. Jeśli przy oględzinach znajdujemy taki magazyn, wiemy, że zwierzę traktuje strych jako stałą bazę, a nie przypadkowy nocleg. Resztki usuwamy razem z zanieczyszczoną izolacją, bo zapach pokarmu i moczu przyciąga kolejne osobniki oraz gryzonie.

Co kuny niszczą na poddaszu, choć tego nie jedzą

Kuna nie zjada wełny mineralnej ani styropianu, ale je rozdrabnia i połyka podczas grzebania oraz czyszczenia futra. W odchodach z kampusu SGGW fragmenty wełny mineralnej i styropianu znaleziono w 22% próbek. To pokazuje skalę kontaktu zwierzęcia z izolacją: miękka mata jest dla kuny materiałem na gniazdo, który rozszarpuje i ubija, a nie przegrodą, którą omija.

Skutek znasz z własnego strychu: wełna zbita w kulki, odsłonięte płyty g-k lub folia, przegryzione przewody i zapach moczu, którego nie da się wywietrzyć. Taka izolacja przestaje działać – powietrze krąży w tunelach, a mokre miejsca tracą opór cieplny. Co da się uratować, a co trzeba wymienić, tłumaczymy na stronie usługi naprawa poddasza po kunach. Odbudowę robimy zwykle bez zdejmowania pokrycia dachu.

Jak odebrać kunie jedzenie wokół domu

Zacznij od tego, co kuna zjada, a nie od tego, czego nie lubi. Lista poniżej opiera się na zaleceniach NABU Berlin i Straży Miejskiej w Gdańsku oraz na tym, co widzimy u klientów w Trójmieście.

1. Karm zwierzęta w domu. Jeśli miska musi stać na zewnątrz, zabieraj ją po posiłku i nie zostawiaj resztek na noc.
2. Śmieci trzymaj w zamkniętych kontenerach, a worki wynoś prosto do pojemnika, nie obok niego.
3. Kompostuj tylko odpady ogrodowe. Mięso, ryby, nabiał, pieczywo i owoce przyciągają kuny oraz szczury, na które kuna poluje.
4. Zbieraj spady spod jabłoni i śliw, a dojrzałe owoce zrywaj na bieżąco.
5. Zamykaj kurnik na noc i sprawdź oczka siatki w klatkach dla królików – kuna przechodzi przez otwór wielkości dłoni.
6. Przycinaj gałęzie i pnącza sięgające dachu oraz zakładaj gładkie osłony na rury spustowe, którymi kuna wchodzi na górę.

Odebranie jedzenia zmniejsza liczbę wizyt, ale nie zamknie kunie drogi na strych. Jej kryjówka zależy od otworów w dachu, nie od menu w ogrodzie. Które wejścia sprawdzamy w pierwszej kolejności, pokazujemy w artykule o tym, jak zamknąć kunie drogę na poddasze.

Kuna domowa to gatunek łowny – nie łap jej sam

Kuna domowa figuruje na liście gatunków zwierząt łownych (rozporządzenie Ministra Środowiska, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2454), a okres polowań na kuny trwa od 1 września do 31 marca (Dz.U. 2023 poz. 99). Odłów i odstrzał to wyłącznie sprawa myśliwych w obwodach łowieckich, nie właściciela domu na osiedlu. Urząd Senatu Berlina dodaje praktyczny argument: usunięcie jednej kuny zwykle nic nie daje, bo wolne terytorium szybko zajmuje następna. Szczegóły prawne zebraliśmy w odpowiedzi na pytanie, czy kuna jest pod ochroną. Zapachy i środki, które mają ją zniechęcić, omawiamy osobno w tekście o tym, czego nie lubią kuny.

Umów bezpłatne oględziny poddasza po kunie

Najczęstsze pytania o to, co jedzą kuny